Jan Zegwaard: "Telers meer afzetgericht samenwerken"

“De teler krijgt niet waar hij recht op heeft”, stelt Jan Zegwaard, één van de zes directieleden van Greenco, de teler van Tommies Snoeptomaatjes. “Wij krijgen te weinig geld omdat wij de afzet niet goed hebben geregeld." Zegwaard nam afgelopen zomer het initiatief om tuinders te organiseren en te onderzoeken hoe de afzet beter kan. Dit leidde tot de oprichting van stichting STAP (Stichting versterking Afzetpositie Producenten van glasgroenten in Nederland). STAP doet onderzoek naar samenwerking van afzetorganisaties, werkt aan horizontale bundeling en gaat een landelijk platform inrichten. De telers steunen het plan massaal.

Vuist
Tomaten leveren te weinig op, vinden de telers. Ze kunnen geen vuist maken tegen supermarkten. Natuurlijk zijn er telersverenigingen voor gezamenlijke afzet, maar het aantal verkopende partijen is veel groter. “In Nederland werken de supermarkten op grote schaal samen”, verklaart Zegwaard. “Vijf inkopers onderhandelen met veertig aanbieders van tomaten, komkommers en paprika's.”

Trends
“Op de Europese markt zien wij bovendien twee ongunstige trends: toenemende concurrentie van Spanje en Turkije en de groeiende vraag naar regionale productie. Het blijft een kwestie van overeenkomstige belangen, zoals: een beter rendement, een goede prijs, meer samenwerking bij het aanbod. 

Basisvoorwaarden
Volgens de de initiatoren van STAP is succes goed haalbaar, zolang er maar aan een aantal basisvoorwaarden wordt voldaan: “Oud zeer aan de kant, op nul willen beginnen, ondernemerschap koesteren, het respecteren van andere schakels en een gezond portie doorzettingsvermogen.”

STAPpenplan
Het voorgestelde “STAPpenplan” heeft vier oplossingsrichtingen, die zijn gericht op het versterken van de positie van de producenten door verhoging van marktkennis en door vergaande ketenbrede samenwerkingsmodellen.

1. Meer marktgerichte productie
   De eerste richting, die de telers voor ogen staat, is het ontwikkelen van een visie op de afzet door de producenten zelf. In de praktijk blijkt dat zij ongewenst te ver van de eindconsument zijn komen af te staan om deze goed te bedienen. Die kloof moet worden gedicht door nog marktgerichter te produceren. Het kennisniveau van consumentenwensen moet daarvoor drastisch omhoog.
2. Snelle samenvoeging bestaande afzetorganisaties
   Ten tweede wil de productiesector een kort en krachtig onderzoek naar een snelle samenvoeging van afzetorganisaties waardoor er minder partijen zijn dan nu. De versnipperde afzetstructuur verzwakt de Europese concurrentiepositie van de telers, zonder dat zij daarop een directe invloed lijken te hebben.
3. Horizontale bundeling
   Een derde richting is het streven naar horizontale bundeling op productniveau. Schaalgrootte door bundeling creëert een sterkere positie. Er zijn nu te veel individuele aanbieders die onderling worden uitgespeeld en zich laten uitspelen, waardoor er geen reële marktwaarde voor de producten is.
4. Oprichting Landelijk Platform
   En, ten slotte, wordt een landelijk platform ingericht om kennis te verzamelen, promotie te bundelen en het strategisch plan te bewaken.

Media-aandacht
Natuurlijk besteedden ook de diverse media aandacht aan de initiatieven van stichting STAP. Een greep:

Pers
Glasgroententelers massaal achter plan structurele afzetverbetering
Trouw: De tomatenteler zit klem

TV
Teler gaf stuur te lang uit handen
TuinbouwTV: Vertrek telers brengt nieuw elan

Radio
Communicerende tomaten